Msza święta polowa, wspólne odśpiewanie hymnu, wystąpienia okolicznościowe oraz złożenie wieńców i zniczy pod Mogiłą Pomordowanych. W Mauzoleum Martyrologii Wsi Polskich w Michniowie, w rocznicę krwawej pacyfikacji wsi przez Niemców, 12 lipca odbyły się obchody Dnia Walki i Męczeństwa Wsi Polskiej. Pamięć o Michniowie pozostaje zobowiązaniem do przekazywania kolejnym pokoleniom prawdy o losie polskiej wsi podczas II wojny światowej.
Uroczystości z licznym udziałem pocztów sztandarowych, rodzin ofiar pacyfikacji i mieszkańców Michniowa oraz przedstawicieli Kancelarii Prezydenta RP, rządu, parlamentarzystów, samorządowców, służb mundurowych, organizacji społecznych i kombatanckich rozpoczęto od  powitanie uczestników i wprowadzenie pocztów sztandarowych. Dowódcą pocztów sztandarowych był Robert Mazur z Kieleckiego Ochotniczego Szwadronu Kawalerii im. 13 Pułku Ułanów Wileńskich. 
Mszy świętej polowa w intencji ofiar pacyfikacji przewodniczył proboszcz Parafii Wzdół Rządowy ks. Stanisław Picheta przy asyście ks. Tomasza Równickiego. 
Po nabożeństwie, w pełnej asyście wojskowej, nastąpiło wspólne odśpiewanie hymnu państwowego i powitanie gości, wśród których byli m.in. doradca Prezydenta RP Karola Nawrockiego płk Krzysztof Wacławek, minister rolnictwa Stefan Krajewski, Sekretarz Stanu, Pełnomocnik Rządu do spraw Polityki Senioralnej Marzena Okła-Drewnowicz, zastępca prezesa Instytutu Pamięci Narodowej Mateusz Szpytma, parlamentarzyści, wicewojewoda Michał Skotnicki, przewodniczący sejmiku wojewódzkiego Andrzej Bętkowski, członek zarządu województwa Andrzej Pruś, zastępca Dowódcy Garnizonu Kielce płk. Michał Jankiewicz, zastępca komendanta Centrum Przygotowań do Misji Zagranicznych płk. Krzysztof Matla i szef sztabu 10. Świętokrzyskiej Brygady Obrony Terytorialnej płk. Bogdan Prokop. Przed mogiłą zgromadzili się mieszkańcy regionu, służb mundurowych, władz samorządowych i kombatantów. Gminę Suchedniów reprezentowali wiceprzewodnicząca rady miejskiej Anna Salawa, burmistrz Dariusz Miernik, zastępca burmistrza Agnieszka Jaszczur oraz poczet sztandarowy: Marcin Pałac, Szymon Lech i Waldemar Krogulec.
W dalszej części głos zabrali przedstawiciele organizatora, władz państwowych i samorządowych. - Gdy do Mauzoleum przyjeżdżają dziś ludzie - z przypadku, czy celowo szukający śladów pamięci - rzadko się zdarza, by wychodząc nie okazywali wzruszenia, by historia Michniowa opowiedziana tutaj, właściwie na grobach ofiar, nie dotknęła ich, nie wstrząsnęła. Siedząc w Domu Ciszy, bądź tutaj przy mogile, ocierają łzy, jakby ta zbrodnia wydarzyła się wczoraj, a tutaj leżeli ich bliscy. Ci ludzie często pytają o pamięć - jak ta historia przetrwała. Odpowiedź jest prosta. Dzięki tym, którzy przeżyli i tym, którzy niezmordowanie kiedyś i dziś badają każdy dokument, każde wspomnienie by poznać prawdę i zrozumieć. Bez świadków tych wydarzeń, bez pracy sędziego i jego zespołu nie byłoby tego pomnika – nie tylko budynku, instytucji, ale pomnika pamięci. Dziś tę pamięć niesiemy my wszyscy tutaj obecni – niosą ją rodziny pomordowanych, mieszkańcy Michniowa, badacze i pracownicy Mauzoleum – mówił wicedyrektor Muzeum Wsi Kieleckiej Jarosław Karyś. - Michniów żyje, rozwija się. Michniów uczy pokory wobec historii, Michniów uczy pamięci, Michniów uczy wspólnoty i życia z raną. Razem uczcijmy zatem pamięć o Ofiarach pacyfikacji z 1943 r. – podkreślił. 
Przypomniał także, że 9 lutego 2026 r., w wieku 98 lat zmarł sędzia Andrzej Jankowski. Człowiek zasłużony dla Michniowa, zaangażowany w projekt budowy Mauzoleum jako symbolu walki, poświęcenia i cierpienia polskiej wsi w czasie II wojny światowej.
Andrzej Jankowski -  żołnierz Armii Krajowej i sędzia, człowiek, który przez ponad 30 lat ścigał niemieckich zbrodniarzy wojennych. Jak sam wspominał w 1967 r., jako sędzia Sądu Powiatowego w Kielcach, zgłosił się na ochotnika do kieleckiej Okręgowej Komisji Badania Zbrodni Hitlerowskich w Kielcach, gdzie kierował zespołem śledczym. Dwa lata później został kierownikiem tej jednostki, później kontynuował swoją pracę jako dyrektor Okręgowej Komisji Badania Zbrodni Hitlerowskich IPN w Kielcach. 
Prowadził śledztwa wymagające nie tylko ogromnej determinacji, ale także wielkiej empatii. To jemu mieszkańcy Michniowa opowiadali o swoich losach, największych traumach, o swojej tragedii. Wyłuskiwali z pamięci każdy bolesny szczegół, każdy moment. Jak po latach wspominał sędzia, mówili bardzo spokojnie, niemal bez emocji. A przecież opisywali krok po kroku wydarzenia, które jeszcze dziś, po 83 latach wywołują w nas żal i gniew, smutek 
i poczucie niezrozumienie. Pokazywali mu miejsca, w których zginęli ich bliscy, przyjaciele 
i sąsiedzi. 
Ceremonia złożenia wieńców i zniczy pod Mogiłą Pomordowanych zakończyła niedzielne uroczystości, które odbyły się przy pełnym ceremoniale wojskowym żołnierzy z Centrum Przygotowań do Misji Zagranicznych pod dowództwem mjr Przemysława Dąbrowskiego. W imieniu społeczności naszej gminy wiązanki złożyli: świadkowie pacyfikacji Jadwiga Jabłońska, Kazimiera Grzywacz i Bogusław Wikło, w imieniu mieszkańców – Izabela Kowalik i Katarzyna Garbala, władze samorządowe gminy, delegacja Rycerzy Kolumba i Suchedniowskiego Ośrodka Kultury „Kuźnica” – Andrzej Karpiński i Mateusz Bolechowski. 
Organizatorem uroczystości byli: Marszałek Województwa Świętokrzyskiego, Muzeum Wsi Kieleckiej oraz Instytut Pamięci Narodowych, całość koordynowali pracownicy Mauzoleum Martyrologii Wsi Polskich w Michniowie.
***
W dniach 12 i 13 lipca 1943 roku niemieccy żandarmi i policjanci wymordowali w Michniowie co najmniej 204 mieszkańców, w tym 54 kobiety i 48 dzieci. Kilkadziesiąt osób zginęło w płomieniach. Wieś została ograbiona i doszczętnie spalona, a okupanci zakazali jej odbudowy. M.in. dla uczczenia pamięci ofiar tamtych wydarzeń 12 lipca ustanowiono Dniem Walki i Męczeństwa Wsi Polskiej. To dzień pamięci o mieszkańcach polskich wsi, którzy w latach 1939–1945 padli ofiarą represji, terroru i zbrodni okupantów różnych narodowości.

 

<<Formalności celne bez stresu>>